De Europese Unie overweegt de ontwikkelingssteun aan Sierra Leone te gebruiken als drukmiddel in de poging om de voortvluchtige Nederlandse drugscrimineel Jos Leijdekkers, beter bekend als Bolle Jos, uitgeleverd te krijgen. Tijdens recente Europese overleggen is gesproken over de honderden miljoenen euro’s aan Europese subsidies die het West-Afrikaanse land ontvangt en de vraag of die steun gekoppeld kan worden aan medewerking bij de opsporing en uitlevering van de meest gezochte Nederlander van dit moment.
Leijdekkers staat al jaren bovenaan de opsporingslijsten van Nederland en Europa. Hij werd in Nederland en België veroordeeld voor onder meer grootschalige cocaïnehandel, geweldsdelicten en deelname aan een criminele organisatie. De totale opgelegde gevangenisstraffen lopen op tot meer dan tachtig jaar.
Europese frustratie groeit
Volgens minister van Justitie David van Weel is het moeilijk uit te leggen dat een land dat Europese ontwikkelingsgelden ontvangt tegelijkertijd wordt gezien als een veilige haven voor een van Europa’s meest gezochte criminelen. Nederland probeert daarom samen met andere EU-landen de druk op Sierra Leone verder op te voeren. Daarbij wordt gekeken naar een steunpakket van ongeveer 352 miljoen euro dat de EU voor de periode 2021-2027 beschikbaar heeft gesteld.
De kwestie ligt extra gevoelig omdat Leijdekkers volgens meerdere berichten nauwe banden zou hebben met de politieke top van Sierra Leone. Die vermeende connecties zouden eerdere pogingen tot uitlevering aanzienlijk hebben bemoeilijkt.
Mislukte arrestatiepogingen
Eerder dit jaar kwamen berichten naar buiten over meerdere geplande operaties waarbij Leijdekkers mogelijk op zee zou worden aangehouden tijdens een reis tussen West-Afrikaanse landen. Deze acties zouden op het laatste moment zijn afgeblazen. Officieel is nooit bekendgemaakt waarom de operaties niet doorgingen.
Ondertussen blijft justitie druk uitoefenen op zijn netwerk. Familieleden en vermeende handlangers van Leijdekkers worden in verschillende onderzoeken genoemd en vervolgd voor onder andere witwassen en betrokkenheid bij criminele geldstromen.
Meer dan alleen een Nederlandse zaak
De discussie rondom Bolle Jos laat zien hoe internationaal de strijd tegen georganiseerde drugshandel inmiddels is geworden. Waar opsporingsdiensten vroeger vooral binnen landsgrenzen opereerden, worden tegenwoordig diplomatieke relaties, internationale subsidies en Europese samenwerking ingezet om voortvluchtige kopstukken van criminele organisaties onder druk te zetten.
Of de mogelijke financiële druk vanuit Brussel uiteindelijk voldoende zal zijn om Sierra Leone tot actie te bewegen, moet de komende maanden blijken.
