Psychedelische middelen zoals LSD en psilocybine kunnen nog lang na de ervaring subtiele veranderingen in de waarneming achterlaten. Nieuw onderzoek van Yale University probeert beter te begrijpen waarom sommige gebruikers weken, maanden of zelfs langer visuele effecten blijven ervaren.
Onderzoekers bestudeerden 186 mensen die serotonerge psychedelica hadden gebruikt. Meer dan de helft meldde dat zij na psychedelisch gebruik blijvende perceptuele veranderingen hadden ervaren. Het ging meestal niet om ernstige hallucinaties, maar bijvoorbeeld om intensere kleuren, lichte visuele verstoringen of het zien van patronen die er niet daadwerkelijk waren.
Meer dan helft rapporteert na-effecten
De onderzoekers noemen deze verschijnselen persisting perceptual abnormalities, oftewel blijvende perceptuele afwijkingen.
Dat begrip is breder dan Hallucinogen Persisting Perception Disorder, beter bekend als HPPD.
Bij HPPD moeten de symptomen namelijk voldoende ernstig zijn om daadwerkelijk problemen of beperkingen in het dagelijks leven te veroorzaken.
In het Yale-onderzoek rapporteerde meer dan de helft van de deelnemers visuele veranderingen na psychedelisch gebruik, maar meer dan 90 procent gaf aan daar geen duidelijke psychologische hinder van te ervaren.
Een van de meest voorkomende veranderingen was simpelweg dat kleuren feller leken.
Dat betekent dus niet automatisch dat iemand een psychiatrische aandoening ontwikkelt.
Jongere gebruikers rapporteerden vaker effecten
De studie vond verschillende factoren die samenhingen met blijvende visuele veranderingen.
Mensen die op jongere leeftijd begonnen met psychedelica rapporteerden vaker dergelijke effecten. Ook hogere psychedelische doses waren geassocieerd met een grotere kans op blijvende perceptuele veranderingen.
De onderzoekers benadrukken echter dat de studie geen oorzaak-gevolgrelatie kan bewijzen.
Het is bijvoorbeeld mogelijk dat mensen die gevoeliger zijn voor bijzondere perceptuele ervaringen ook eerder psychedelica gebruiken.
Toch vinden de onderzoekers het verband met leeftijd interessant omdat de hersenen bij jongere gebruikers nog volop in ontwikkeling kunnen zijn.
Hersenen krijgen als het ware meer ‘visuele ruis’
Om beter te begrijpen wat er gebeurt, lieten onderzoekers deelnemers een bijzondere waarnemingstest uitvoeren.
Tijdens deze taak kregen mensen een toon te horen terwijl zeer zwakke strepen in visuele ruis verschenen.
Na verloop van tijd leerden de hersenen dat de toon vaak betekende dat er strepen zichtbaar waren.
Later werd dezelfde toon afgespeeld terwijl de strepen soms ontbraken.
Mensen met blijvende psychedelische na-effecten rapporteerden vaker dat zij toch strepen zagen, zelfs wanneer deze niet aanwezig waren.
De onderzoekers noemen dat conditioned hallucinations.
Ook waren deelnemers met blijvende perceptuele effecten minder goed in staat om echte zwakke visuele signalen te onderscheiden van achtergrondruis.
Opvallende link met vroege psychose
Juist dat resultaat maakt het onderzoek interessant voor psychiaters.
Mensen die zich in een vroege fase bevinden voordat een psychose ontstaat, kunnen namelijk eveneens subtiele perceptuele veranderingen ervaren.
Dat kunnen bijvoorbeeld geluiden, lichtflitsen, intensere kleuren of kleine visuele vervormingen zijn.
Volgens Yale-onderzoeker Albert Powers beginnen dergelijke veranderingen gemiddeld al geruime tijd voor een eerste psychotische episode.
De wetenschappers onderzoeken daarom of de perceptuele effecten na psychedelisch gebruik mogelijk helpen om mechanismen achter hallucinaties en psychose beter te begrijpen.
Dat betekent nadrukkelijk niet dat mensen met visuele na-effecten automatisch een grotere kans op psychose hebben.
Volgens de onderzoekers is juist nog onduidelijk hoe groot dat risico is.
Psychedelica veroorzaken zelden psychose bij gezonde proefpersonen
Binnen gecontroleerde klinische studies worden mensen met een verhoogde kans op psychose doorgaans uitgesloten van psychedelische onderzoeken.
Bij zorgvuldig gescreende gezonde deelnemers lijken ernstige psychotische reacties relatief zeldzaam.
De situatie buiten klinische onderzoeken is echter moeilijker te beoordelen.
Mensen gebruiken daar uiteenlopende doses, combinaties van middelen en omstandigheden, terwijl hun psychiatrische voorgeschiedenis niet altijd bekend is.
Onderzoekers willen daarom beter begrijpen waarom sommige mensen vrijwel geen langdurige veranderingen ervaren en anderen wel.
Online deelnemers vormen belangrijke beperking
De studie heeft duidelijke beperkingen.
De 186 deelnemers werden grotendeels via online communities gevonden. Daardoor is de groep mogelijk niet representatief voor alle psychedelische gebruikers.
Mensen met opvallende of langdurige visuele effecten kunnen bijvoorbeeld eerder gemotiveerd zijn om aan zo’n onderzoek mee te doen.
Ook werd psychedelisch gebruik achteraf gerapporteerd.
De onderzoekers konden daarom niet onafhankelijk controleren welke middelen precies werden gebruikt, hoeveel iemand had genomen of hoe zuiver die middelen waren.
Conclusie: psychedelische na-effecten zijn waarschijnlijk breder dan alleen HPPD
Het Yale-onderzoek laat zien dat langdurige visuele veranderingen na psychedelica mogelijk veel vaker voorkomen dan de zeldzame diagnose HPPD doet vermoeden.
Voor de meeste deelnemers waren deze veranderingen mild en niet problematisch.
Tegelijkertijd lijkt de manier waarop hun hersenen visuele informatie verwerken meetbaar anders te zijn.
Dat maakt deze groep wetenschappelijk interessant.
Door beter te begrijpen waarom psychedelica bij sommige mensen langdurige veranderingen in waarneming achterlaten, hopen onderzoekers uiteindelijk ook meer inzicht te krijgen in hoe hallucinaties en vroege psychotische symptomen ontstaan.
Bron: Yale School of Medicine
