Een psychedelische ervaring die geen zes uur duurt, maar soms binnen ongeveer een uur grotendeels voorbij is. Dat idee kan belangrijk worden voor de toekomst van psychedelische therapie.
Een nieuwe gerandomiseerde fase 2b-studie in JAMA laat zien dat één dosis van een neusspray met mebufotenin, beter bekend als 5-MeO-DMT, depressieve klachten bij mensen met therapieresistente depressie aanzienlijk kon verminderen.
Het effect ontstond snel en bleef gedurende de acht weken waarin deelnemers werden gevolgd zichtbaar.
193 mensen met moeilijk behandelbare depressie
Aan het onderzoek deden 193 volwassenen mee met een matige tot ernstige depressie die onvoldoende had gereageerd op twee tot vijf eerdere behandelingen met antidepressiva.
De studie werd uitgevoerd op 38 locaties in onder meer Europa, Australië en de Verenigde Staten.
Deelnemers kregen éénmalig een neusspray met 8 milligram mebufoteninbenzoaat, 12 milligram of een zeer lage vergelijkingsdosis van 0,3 milligram. Daarnaast kregen zij psychologische begeleiding rond de behandeling.
Mebufotenin is 5-methoxy-N,N-dimethyltryptamine, doorgaans afgekort als 5-MeO-DMT.
De stof beïnvloedt onder andere de serotonine-2A-receptor, die ook een belangrijke rol speelt bij psychedelica als psilocybine en LSD. Het grote verschil is de duur van de psychedelische ervaring.
Depressiescore daalt duidelijk sterker
De belangrijkste meting vond 29 dagen na de behandeling plaats.
Bij deelnemers die 12 milligram kregen, daalde de gemiddelde score op de Montgomery-Åsberg Depression Rating Scale met 11,1 punten. Bij de lage vergelijkingsdosis was dat 5,5 punten.
Het verschil tussen beide groepen was statistisch significant.
Opvallend genoeg deed de lagere actieve dosis van 8 milligram het minstens zo goed.
Daar daalde de gemiddelde depressiescore met 12,5 punten. Ook dat was significant meer dan in de vergelijkingsgroep.
De verbetering was bovendien al één dag na de behandeling zichtbaar en bleef tijdens de metingen tot dag 57 aanwezig.
Een derde reageerde duidelijk op behandeling
Op dag 29 had ongeveer 35 procent van de deelnemers in de 8mg-groep een vermindering van minimaal 50 procent in hun depressiescore.
Bij 12 milligram was dat ongeveer 34 procent. In de controlegroep ging het om 12 procent.
Volledige of bijna volledige remissie werd bij 26 procent van de deelnemers met 8 milligram gemeten, tegenover 18 procent bij 12 milligram en 8 procent bij de lage vergelijkingsdosis.
Die cijfers maken de behandeling interessant, maar betekenen tegelijkertijd dat een meerderheid van de patiënten na één behandeling niet in remissie kwam.
Waarom een korte psychedelische ervaring belangrijk is
Een van de grootste praktische obstakels voor psychedelische therapie is tijd.
Een psilocybinesessie kan vier tot zes uur duren. LSD kan nog aanzienlijk langer werkzaam zijn. Gedurende die periode moet een patiënt doorgaans in een gecontroleerde omgeving blijven en begeleid worden.
Dat maakt behandelingen duur en arbeidsintensief.
Mebufotenin werkt veel korter.
In deze studie werd 85 procent van de deelnemers die 8 milligram kregen binnen twee uur medisch geschikt geacht om ontslagen te worden. Bij 12 milligram was dat 78 procent.
Door het onderzoeksprotocol moesten deelnemers overigens minimaal vier uur in de kliniek blijven. De twee uur geeft dus aan wanneer zij volgens medische criteria klaar waren om te vertrekken, niet wanneer zij daadwerkelijk naar huis gingen.
Korter kan psychedelische therapie schaalbaarder maken
Precies dat verschil kan commercieel en medisch belangrijk worden.
Een psychedelische behandeling waarbij een behandelkamer, arts of therapeut vrijwel een hele werkdag nodig is, is veel moeilijker op grote schaal uit te rollen dan een sessie van een of twee uur.
Dat is ook een van de redenen waarom farmaceutische bedrijven momenteel veel investeren in kortwerkende psychedelische moleculen.
Het streven is niet alleen een werkzaam middel te ontwikkelen, maar ook een behandeling die praktisch binnen reguliere psychiatrische zorg kan worden toegepast.
Bijwerkingen kwamen vaak voor
De behandeling was niet zonder bijwerkingen.
Bij 76 procent van de deelnemers in de 8mg-groep en 85 procent in de 12mg-groep werd minimaal één bijwerking geregistreerd. In de vergelijkingsgroep was dat 73 procent.
Vrijwel alle gemelde bijwerkingen waren mild of matig. Veelvoorkomende klachten waren misselijkheid, hoofdpijn en irritatie of pijn op de plaats waar de spray werd toegediend.
Ook stegen hartslag en bloeddruk tijdelijk na toediening, maar deze waarden keerden binnen ongeveer een uur terug naar het normale bereik.
Een deelnemer in de 12mg-groep kreeg twee ernstige paniekaanvallen die aan het middel werden toegeschreven.
Opvallend: sterkere trip betekende niet automatisch beter resultaat
Een interessante uitkomst was dat de intensiteit van de psychedelische ervaring niet duidelijk samenhing met hoeveel de depressieve klachten na 29 dagen waren verminderd.
Dat is relevant voor een discussie die al langer binnen de psychedelische wetenschap wordt gevoerd.
Sommige onderzoekers denken dat de subjectieve psychedelische ervaring zelf essentieel is voor het therapeutische resultaat. Andere wetenschappers onderzoeken juist of neurobiologische effecten gedeeltelijk los kunnen worden gezien van de trip.
Deze studie geeft daarop nog geen definitief antwoord, maar laat wel zien dat een intensere ervaring niet automatisch een groter antidepressief effect voorspelde.
Belangrijke beperkingen blijven bestaan
De resultaten zijn veelbelovend, maar er zijn belangrijke kanttekeningen.
Een groot probleem binnen psychedelische onderzoeken is blindering. Wanneer iemand een duidelijke psychedelische ervaring krijgt, kan hij of zij vaak raden dat het actieve middel is toegediend.
Ook behandelaars kunnen dat vermoeden.
Dat kan verwachtingen beïnvloeden en daarmee mogelijk een deel van het gemeten effect verklaren. De auteurs noemen deze functionele ontblinding zelf als beperking.
Daarnaast werd het onderzoek gefinancierd door Beckley Psytech, tegenwoordig onderdeel van AtaiBeckley, het bedrijf dat het geneesmiddel ontwikkelt. Verschillende onderzoekers zijn aan het bedrijf verbonden.
Dat maakt de resultaten niet ongeldig, maar onafhankelijke bevestiging blijft belangrijk.
Fase 3 moet doorslag geven
De onderzoekers hebben uiteindelijk gekozen om de dosis van 8 milligram verder te ontwikkelen.
Die dosis liet een vergelijkbare of zelfs iets sterkere vermindering van depressiescores zien dan 12 milligram, terwijl sommige bijwerkingen minder vaak voorkwamen.
Daarmee moet BPL-003, zoals het experimentele geneesmiddel wordt genoemd, verder richting fase 3-onderzoek.
Pas grotere fase 3-studies kunnen voldoende bewijs leveren voor een mogelijke toekomstige aanvraag bij geneesmiddelenautoriteiten.
Conclusie: psychedelische therapie hoeft misschien geen hele dag te duren
De JAMA-studie laat zien waarom kortwerkende psychedelica zoveel aandacht krijgen.
Eén enkele intranasale dosis mebufotenin verminderde depressieve klachten binnen één dag, terwijl het verschil met de lage vergelijkingsdosis wekenlang zichtbaar bleef.
Minstens zo interessant is de duur van de behandeling.
Wanneer een psychedelische ervaring in plaats van zes tot acht uur binnen ongeveer twee uur voldoende is afgenomen, kan dat een groot verschil maken voor de praktische toepasbaarheid binnen reguliere zorg.
Of BPL-003 uiteindelijk daadwerkelijk een geneesmiddel wordt, moet fase 3-onderzoek nog aantonen.
Maar het idee van een korte psychedelische behandeling komt met deze studie duidelijk dichter bij de klinische praktijk.
Bron: JAMA
